logo

Johan Jonker Saxofoons

Resaxing

Op deze site blog ik over mijn saxofoon revisie projecten en vooral over mijn "recyling" projecten (resaxing). Doel daarvan is afgeschreven instrumenten te redden van de sloop en ondertussen van alles te ontdekken en te leren over het restaureren van saxofoons. Op mijn andere site schrijf ik over basklarinetten. Het gebruik van alles wat ik hier schrijf is voor eigen risico ;-).

Bezoekers

8.png1.png9.png3.png1.png
Vandaag45
Deze week1194
Deze maand3880
Totaal81931

2018-10-21

schenkelaars sopraan 11 20141012 1568674108Schenkelaars saxofoons

De Nederlandse muziekinstrumenten fabriek Schenkelaars werd in 1928 gesticht door Harrrie Schenkelaars.  Naast Kessels in Tilburg was het ooit de tweede muziekinstrumentenfabriek in grootte in Nederland. Over de herkomst en de kwaliteit van de Schenkelaars saxofoons bestaat veel onduidelijkheid. Op deze pagina verzamel ik de informatie die in her en der vind en doe ik een poging de serienummers te koppelen aan de herkomst.

Historie

Harrie begon met de verkoop van blaasinstrumenten van de Gebr. De Prins uit Antwerpen. Hij startte zijn eigen fabriek op 11 april 1928 nadat hij een oud-medewerker van de firma Mahillon uit Lier kon aantrekken. Ze openden een eigen werkplaats aan de Willemstraat in Eindhoven en verhuisden in 1934 naar de Bleekstraat. Aanvankelijk worden er trombones gebouwd, een instrument wat Harrie zelf ook speelde. Later werden er ook hoorns, trompetten, tuba’s, klarinetten en slagwerk gemaakt. In 1949 werden de zonen Gerard en Dulf en schoonzoon Joop Brekoo vennoten in de zaak. De naam van het bedrijf werd rond die tijd waarschijnlijk 'Schenkelaars Brekoo' .

De zaken gaan goed, met name door de export naar Amerika. De vestiging aan de Bleekstraat was in 1953 al te klein geworden. Daarom werd een nieuwe fabriek aan de Ruysdaelbaan in gebruik genomen. De saxofoons werden gemaakt in een vestiging in Veldhoven.

Oprichter Harrie Schenkelaars overleed op 27 febr. 1979. Het goed lopende bedrijf werd in 1983 verkocht aan een investeerder (Albregts) die het enkele jaren daarna doorverkocht aan een Amerikaans bedrijf. Het nieuwe management speelde het echter niet klaar de concurrentiestrijd te winnen. Vanwege verschil van inzichten trok ook Dulf Schenkelaars, die nog bij het bedrijf betrokken was, zich terug. In 1988 moest de muziekinstrumentenfabriek de vestiging in Eindhoven stoppen. Een deel van het bedrijf werd voortgezet in Best. Uiteindelijk ging het bedrijf failliet.  Muziekwinkel Music All In, kocht de failliete boedel op en startte de fabrikage van 'brass' onder de naam 'First Brass'. Maar ook zij stopten in de jaren 90 de productie. De machines kwamen in handen van de firma Adams in Thorn.

Saxofoons

Eigen productie

Saxofoons werden door Schenkelaars gemaakt vanaf eind jaren 40. De eerste saxen waren puur handwerk. Zwaar in gewicht en geluid, maar uitstekend voor het stabiele harmonie en fanfare werk. Meestal waren deze saxen geheel vernikkeld. Deze saxen, met name de tenor, hadden een redelijk korte nek. Daardoor kon je het instrument bij het marcheren dicht bij je lichaam houden. Er werden ook series instrument voor het leger gemaakt. De modellen werden voorzien van een embleem van het leger (Je Maintaindrai). Het zijn vaak hoge stemming saxofoons.

Kenmerken zijn:

  • vernikkelde saxofoon
  • draadvormige kleppenbeschermers
  • stemmechaniek op de nek
  • linkerpink plateau lijkt op dat van Conn
  • B en Bes aan linkerzijde van de beker

De concord lijn

In de jaren 50 nam Schenkelaars een Josef Keilwerth in dienst (broer van Julius, Max en Richard). Die zorgde ervoor dat de kwaliteit van de saxofoons flink vooruitging. Er werden alt en tenor saxofoons gebouwd die waren gebaseerd op de modellen van Julius Keilwerth. Sopraansaxofoons en baritonsaxofoons werden vanaf de 50-er jaren ingekocht bij Julius Keilwerth van een eigen grafure voorzien (stencils).  Schenkelaars produceerde vanaf de vijftiger jaren tot in de zeventiger jaren de z.g. Concord saxofoon. VDe saxen waren gebaseerd op een door Keilwerth gemaakte body die door Schenkelaars werd voorzien van eigen applicatuur. In alle jaren is er aan de applicatuur wel iets veranderd maar de boring is altijd hetzelfde gebleven. De Concord is onder verschillende namen op de markt gebracht, zoals de Goldtone, Concord Artist, American Diplomat, Montclair, Chris Kratt.
Vanaf eind jaren 60 kon Schenkelaars de vraag niet meer aan en werden saxofoons ingekocht bij Julius Keilwerth, Arta Gubab, Dörfler & Jörka Orsu en Yanagisawa. Ook deze werden van een eigen grafure voorzien (stencils). 

Kenmerken zijn:

  • Keilwerth/Kohlert achtige linkerpinkplateau met 5 rollers
  • Een tijd lang gerolde toongaten
  • B en B klep aan de rechterzijde
  • Machinaal Schenkelaars logo op de body
  • dichte kleppenbeschermers met vilten stootbumpers
  • dubbelserienummer (1x 3 en 1 x 4 cijfers)

Vooral in het begin werden complete saxofoons bij Keilwerth besteld. Daar deden ze in de werkplaats in Eindhoven nog hooguit een afstelbeurt aan. Dit waren de beste Schenkelaars. Het ging met namen stencils van Keilwerth series III en tonekings IV. De verbinding tussen beker en body was dan de standaard Keilwerth verbinding (een rechte stang) (details van foto's van saxontheweb- Milandro). Deze saxofoons worden beschouwd als de beste van Schenkelaars.

Keilwerth stencil Schenkelaars tenor b Keilwerth stencil Schenkelaars tenor c

Het ontwerp van de Concord lijn is waarschijnlijk gebaseerd op de Keilwerth series III saxofoon uit de jaren 30 en 40. De Concords zijn waarschijnlijk eerst door Schenkelaars zelf gemaakt op basis van Keilwerth bodies en voorzien van eigen applicatuur. Kenmerkend voor de Schenkelaars variant zijn linkerpink plateaus met 5 rollers, de cirkelvormige verbinding tussen beker en body met aan eenzijde een bevestiging via een post en de vorm van het rechterpink plateau (eigen foto's).

3479 1 3479 2 3479 3

Eind jaren 60 kwamen er nieuwe ingenieurs van Philips bij Schenkelaars met nieuwe ideeen. Keilwerth was het daar niet mee eens. Hij zocht daarom een andere betrekking en verliet het bedrijf Schenkelaars. Dat deed aanvankelijk de kwaliteit niet goed. Toen Schenkelaars besloot stencils door Yanagisawa te laten maken met daarop de naam Schenkelaars ging het met de kwaliteit weer een stuk beter (Nog uit te zoeken: hoe herken je een Schenkelaars by Yanagisawa?).

Later (niet precies bekend wanneer, mogelijk in de jaren 80) werden bodies besteld in Roemenie en Italie. Door de import van steeds goedkoper materiaal nam de kwaliteit af en daarmee ging ook de reputatie van het merk onderuit. Deze bodies lijken sterk op de andere Concord maar zijn te herkennen aan een L vormige verbinding tussen body en beker.

schenkelaars r i 4

 

Stencils

Tot in de jaren 80 onderhield het bedrijf banden met Keilwerth. Er zijn regelmatig grote series met de naam Schenkelaars door Keilwerth gemaakt, vooral als de series te groot waren voor de betrekkelijk kleine jaarproductie van Schenkelaars (400 tot 500 stuks). Schenkelaars maakte overigens nooit eigen baritons. Die zijn vrijwel altijd direct bij Keilwerth ingekocht. Mogelijk konden die series ook worden gemaakt met de typische Schenkelaars applicatuur die best opvallend was.

Kenmerken:

  • dichte kleppenbeschermers met tweepunts bevestiging op de body
  • verstelbare kunststof duimsteun
  • rechte koppeling tussen beker en body
  • mechanisch gegrafeerde naam Schenkelaars op de body
  • later ook een cirkel met een S met M in het logo
  • serie(volg)nummer met 5 cijfers

De recenties van deze lijn zijn positief: http://www.shwoodwind.co.uk/Reviews/Saxes/Tenor/schenkelaars_tenor.htm 

Voorbeeld is deze sopraan saxofoon model 480:

Schenkelaas 481 7

Schenkelaars2 Schenkelaars1 Schenkelaas 481 2

 

Vragen met betrekking tot de saxofoons

De volgende zaken moeten nog opgehelderd worden over de geschiedenis van de Schenkelaars saxofoons:

  1. Wanneer werd het logo met de dirigeerstok geintroduceerd en tot wanneer gebruikt?
    1. eindhoveninbeeld 1950
    2. Dit komt in ieder geval vanaf de jaren 50 voor.
    3. Volgens een werknemer in 1967 al niet meer gangbaar
    4. Wel aangetroffen op een Keilwerth Toneking IV stencil met serienummer 55XXX 
  2. Vanaf wanneer werd het logo met S/M gebruikt?
    1. s l1600 3 logo
  3. Valt die periode samen met de machinaal aangebrachte naam?
    1. Schenkelaars1
  4. Is S/B ook gebruikt op saxofoons en wanneer?
    1. Schenkelaars brekoo logo
    2. Dit logo is aangetroffen op een dwarsfluit.
  5. Wanneer is overgeschakeld op een 5 cijferig serienummer
  6. Is het 5 cijferig serienummer gestart op 10.000? 
    1. Laagste tot nu toe bekend is 41480
  7. Is het 5 cijferig serienummer wel die van Schenkelaars zelf of van de leverancier?
  8. Hoe zijn de Julius Keilwerth stencils te herkennen en in welke jaren zijn die gebruikt en met welke serienummers, en welk logo?
    1. vermoedelijk een rechte staafvormige brug tussen body en beker
    2. Keilwerth stencil Schenkelaars tenor c
    3. of ook de cirkelvormige, of is dat Yanagisawa of Dörfler & J:orka
    4. 3479 2
  9. Hoe zijn de Yanagisawa stencils te herkennen en in welke jaren zijn die gebruikt en met welke serienummer, en welk logo?
  10. Hoe zijn Arta Gubab stencils te herkennen en in welke jaren zijn die gebruikt en met welke serienummer, en welk logo?
  11. Hoe zijn Dörfler & Jörka stencils te herkennen en in welke jaren zijn die gebruikt en met welke serienummer, en welk logo?
  12. Hoe zijn Orsi stencils te herkennen en in welke jaren zijn die gebruikt en met welke serienummer, en welk logo?
    1. Vermoedelijk een Y vormige brug tussen body en beker?
    2. roemeen
  13. Werd het Concord model inderdaad tot 1977 gevoerd?
  14. Wat zijn de verschillen en overeenkomsten met de saxofoons uit de jaren 80.
    1. De verstelbare kunststof duimsteun werd geintrodoceerd
    2. Schenkelaars2
    3. Het machinaal aangebrachte logo
    4. Een symmetrisch linkerpink plateau
    5. Schenkelaas 481 2
  15. De sopranen van Schenkelaars hebben in tegenstelling tot die van Julius Keilwerth al heel vroeg geen inline linker palm keys meer. Zijn het wel Keilwerth stencils? 

De modellen met het dirigeerstokje zijn de oudste modellen. De modellen met de verstelbare kunststof duimsteun dat zijn nieuwere.  

Onderstaande tabel is nog in te vullen.......

Periode Kenmerken Beginjaar eindjaar serienummer kwaliteit
Eigen productie         o
Keilwerth periode         +
 Tussenperiode         o
Yanagisawa         +
 Italie      196X     018 -
 Roemeens          -
 Chinees         -

Serie nummer analyse

Veel instrumenten vermelden een dubbel nummer. Een driecijferig nummer en daaronder een viercijferig nummer. Het eerste nummer is een modelnummer of indicatgie van een kleine serie of order. Het tweede is een volgnummer. 

Wat verder vreemd is dat er een saxofoon is met serienummer 259 4986 en 97XXX is van dezelfde generatie. Er is blijkbaar een keer van nummer systeem veranderd. Of dat er een nummer is voor eigen productie en compleet bestelde stencils.

Iemand heeft in ieder geval een Concord type met serienummer 28XX en een jaartal 1959. Er wordt gezegd dat de laatste Concord types in 1977 gemaakt zijn. De hoogste serienummers die ik tot nu toe aantrof is 9634. Daarmee kom je op ongeveer 380 saxofoons per jaar. Volgens Dulf Schenkelaars was de productie in de jaren 80 inderdaad maximaal zo'n 400 a 500 per jaar. Maar door uitbesteding van grote series aan andere fabrikanten lag dat wel eens hoger. 

HB Saxrevisie had in 2018 een Rampone e cazzani stencil te koop met de volgende kenmerken:

  • serienummer 01815
  • Logo S/M en mechanisch gegraveerde Schenkelaars op zijkant van de beker
  • Logo SM Rampone stencil Logo en brug Rampone
  • opvallende brug tussen beker en body (ook aangetroffen op model Astro van Rampone
  • geleider op body voor lage C klep
  • geleider lage C Pinkytable Rampone
  •  Schenkelaars Pink tableau met 4 rollers
  • Het is waarschijnlijk een begin jaren 60 model

Een voorlopige serienummerlijst zou dan ongeveer als volgt zijn:

Serie Volgnummer bouwjaar bijzonderheden
  800 1952  
  900 1953  
  1000 1954  
  1100 1955  
  1200 1953  
  1400 1954  
78 1600 1955  
  1900 1956  
110 2200 1957  
142 2500 1958  
155 2800 1959  
169/139 3180 1960  
177/186 3560 1961  
  3940 1962  
  4320 1963  
259 4700 1964  
  5080 1965  
  5460 1966  
  5840 1967  
  6120 1968  
 324 6500 1969  
  6880 1970  
  7260 1971  
  7640 1972  
  8020 1973  
  8420 1974  
  8820 1975  
  9220 1976  
  9620 1977  

Aangetroffen serienummers

Serienummer Type bijzonder-heden schatting bouwjaar kwaliteit foto's 
1586 Alt model 78 - Goldtone  ca 1954  ****  saxforum
2250 Alt

model 110 Monte

 ca 1957  ****  icollector
2462 Alt

Goldtone
engraved Gold-Tone Imperial Band Instrument Mfg Co Williamsport

 ca 1958  ****  googlegroups
2637 Tenor model 142 - Goldtone 1958 ****  
2814 Tenor

Model 155
Keilwerth body met Schenkelaars applicatuur.

1959 ****  doctor sax
2826 Tenor Model 155  - Montclair ca 1959    saxontheweb
  Tenor Holland Ardsley Pro  jaren 50/60 ****  dr Larry Ross
3137 tenor Model 169 - Goldtone ca 1959    Eigen collectie 
3219   Model 139 - Condord Artist ca 1960     doctor sax
3290 Tenor Model New Jewel de Luxe ( Roemeense stencil) ca 1960    saxontheweb
3311   Model 177 - Zaz (student model met dirigeerstokje) ca 1960    saxontheweb
3479 alt Model 186 - Goldtone ca 1960    eigen collectie
3919 sopraan Model 178 - Schenkelaars Goldtone - gewone duimsteun ca 1962   Marktplaats
4347 alt   ca.1963    saxontheweb
4986 sopraan Model 259 - model met dirigeerstokje  ca, 1964   eigencollectie
 51XX bariton catawiki - Keilwerth body? ca 1965    
 61xx  Tenor  Basicsax ca. 1966   basicsax
 6371  Tenor  Marktplaats - Model 324  ca. 1968    Marktplaats
C9634 Tenor Le Monte (Concord stencil) ca 1960 ****  Woodwindbazar

schenkelaars dirigent

 

 Serie-nummer Type Model en bijzonderheden Bouwjaar kwaliteit Link
 01815  Alt  Stencil van Rampone e Cazzani  196x    HB saxrevisie
 41840  Bariton  Keilwerth stencil van Tongking IV   ****  eigen collectie
 55675  Bariton  Keilwerth Stencil van Toneking IV - met dirigent logo  197X  ****  Simon Nijenhuis
78XXX Tenor Keilwerth body 1978 ****   shwoodwinduk
87461 sopraan model 481
Verstelbare kunststof duimsteun
1987? *** eigen collectie 
88377 sopraan model 481?
Verstelbare kunststof duimsteun. 
Logo Je maintaindrai.
Eigen collectie
1988? *** eigen collectie

 

 

bronnen:

Foto's

Schenkelaars alt uit de jaren 70, zonder serienummer - gemaakt in Roemenie of Italie. Een Schenkelaars logo op de zijkant en een cirkel met S en daaronder een M op de voorzijde.

schenkelaars r i 1

schenkelaars r i 2

schenkelaars r i 3

schenkelaars r i 4

Een Schenkelaars tenor Goldtone model met serienummer 2637 van crica 1958. Mogelijk een Keilwerth body met Schenkelaars applicatuur.

schenkelaars g 2

schenkelaars g 3

schenkelaars g 1

Een Schenkelaars alt type Goldtone met serienummer 2462, uit circa 1958.

 

schenkelaars goldtone


Schenkelaars Goldtone 2

Goldtone logo

 

 

Copyright © 2017. All Rights Reserved.